Trauma en het limbisch systeem: waarom praten alleen vaak niet helpt

Bos

Trauma kan blijvende veranderingen veroorzaken in de hersenen. Wanneer we een schokkende gebeurtenis meemaken of ons langdurig onveilig voelen, reageert het lichaam instinctief. Normaal gesproken zoeken we steun bij anderen, maar als hulp uitblijft of het gevaar aanhoudt, schakelt het brein over op overleven.

Het limbisch systeem, ook wel het emotionele brein genoemd, wordt dan dominant actief. Dit systeem stuurt onze stressreactie aan: vechten, vluchten of verstijven. Tegelijkertijd wordt het talige en rationele deel van de hersenen (de neocortex) minder actief. Stresshormonen zoals cortisol en adrenaline vormen hierbij de motor.

Wat gebeurt er bij trauma?

Bij mensen met trauma blijft deze stressreactie vaak chronisch actief. Het alarmsysteem in de hersenen raakt als het ware ontregeld. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals:

  • angst en paniekaanvallen
  • somberheid of depressieve gevoelens
  • vermoeidheid
  • buikpijn of misselijkheid
  • chronische pijn
  • een voortdurend gevoel van onveiligheid

Deze reacties ontstaan grotendeels onbewust en zijn niet met wilskracht te controleren. Het lichaam reageert, ook al weet je verstand dat je veilig bent.

Waarom praten alleen niet voldoende is

Omdat trauma zich vastzet in de niet-talige delen van het brein, is praten alleen vaak niet voldoende om de klachten te verminderen. Het limbisch systeem communiceert via lichamelijke sensaties, emoties en spanningsreacties — niet via woorden.

Zoals trauma-expert prof. dr. Bessel van der Kolk het verwoordt:

“De inprenting van angst en onveiligheid verdwijnt niet door praten, omdat deze zich heeft vastgezet in de niet-talige delen van ons brein en zich uit via het lichaam.”

Brainspotting en het limbisch systeem

Brainspotting is een traumatherapie die direct werkt met het limbisch systeem. Door specifieke oogposities te gebruiken, krijgt het brein toegang tot diep opgeslagen traumatische ervaringen. Op deze manier kan de vastgezette angst en spanning alsnog verwerkt worden, zonder dat alles onder woorden hoeft te worden gebracht.